კაზრეთის ორთავალა მღვიმის არქეოლოგიური ძეგლი
ანოტაცია
კაზრეთის ორთვალა მღვიმე ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, ისტორიულ ქვემო ქართლში (სამხრეთ საქართველო) მდებარეობს. იგი ბაზალტოვან მასივში გამომუშავებულ მღვიმურ კომპლექსს წარმოადგენს, სადაც არქეოლოგიურმა გათხრებმა სხვადასხვა პერიოდის კულტურული ფენები და არქეოლოგიური მასალები დაადასტურა.
2018-2023 წლებში წარმოებული არქეოლოგიური კამპანიების შემდეგ, დღეს უკვე შესაძლებელია ძეგლის სტრატიგრაფიასა და ქრონოლოგიაზე გარკვეული წარმოდგენის შექმნა. ასევე, იმ კულტურათა იდენტიფიცირება, რომლებიც ძეგლზე
არქეოლოგიური ფენების, ნაგებობათა ნაშთებისა თუ ცალკეული არტეფაქტების სახითაა გამოვლენილი. ამავე დროს, ჩვენს ხელთ არსებული მონცემების შეჯერების საფუძველზე, შესაძლებელია ძეგლის შესახებ გარკვეული დასკვნების გაკეთება, რაც შემდეგნაირად შეიძლება ჩამოყალიბდეს:
ორთვალა მღვიმის თავდაპირველი ათვისება შუა პალეოლითში (Middle Paleolithic), ადრეული ჰომო საპიენსის მიერ მომხდარა, ამაზე აქ მუსტიერული წვეტანების (Mousterian pointer) აღმოჩენა მიუთითებს. ამ ტიპის წვეტანების თარიღი და ზოგადად, კავკასიაში მუსტიერული კულტურა 100 000 წდან 40 000 წმდე შუალედით არის განსაზღვრული, შესაბამისად, ორთვალას მასალებიც ამავე პერიოდს უნდა განეკუთვნებოდეს. მიუხედავად იმისა, რომ ამ პერიოდის უძრავი ფენები ძეგლზე ჯერჯერობით არ ჩანს, მათი აქ აღმოჩენის პერსპექტივა საკმაოდ რეალისტურია.
მეზოლითური (Mesolithic) კულტურა მომდევნოა, რომლის არსებობაც ორთვალაში ობსიდიანისა და კაჟის ნამზადი იარაღით დასტურდება. აქ აღმოჩენილი საფხეკები (scrapers), თავგადატეხილი საჭრისები (burins), წვეტანები (perforator tools)
და მიკროლითები (microlith) საქართველოს სხვა მეზოლითური ძეგლების მასალების მსგავსია, რომელთა თარიღიც 12 000-9000 წწ. ფარგლებშია მოქცეული. აშკარაა რომ ორთვალა მღვიმის წინ, ტერასაზე, შუა საუკუნეების მძლავრი ფენების ქვეშ,
მეზოლითური ეპოქის ფენა უნდა იყოს განფენილი. მოგვიანო პერიოდს განეკუთვნება ობსიდიანისა და ქვის ის იარაღი, რომელიც ახლოს დგას მეზოლითურ მასალებთან, თუმცა, უფრო პროგრესული ნიშნებით ხასიათდება. მიგვაჩნია, რომ ეს მასალები მეზოლითზე მოგვიანოა და ნეოლითურ (Neolithic) კულტურას განეკუთვნება. მასალების ამ ჯგუფში ერთიანდება ობსიდიანისა და კაჟის ლამელები (lamela), საჭრისები (burin), სახვრეტები (perforator tools), ხელსაფქვავი ქვები (hand mill stone) და ასევე, ხელით ნაძერწი, უხეში კერამიკა, რომლებსაც მარტივი, ცილინდრული ფორმები ახასიათებთ.
ადრესამიწადმოქმედო (Early Agriculture) კულტურისათვისაა დამახასიათებელი ასევე მარტივი, სადა ფორმის, უხეშად ნაძერწი თიხის ჭურჭლის ის ფრაგმენტები, რომელიც ორთვალა მღვიმის წინ, მდინარისკენ ჩამავალ ფერდობზე აღმოჩნდა. ეს ფრაგმენტები, უხეშად, ხელით დაძერწილი რელიეფური ზოლებითა და კოპებითაა შემკული და არუხლოს (Arukhlo), ხრამის დიდი გორის (Khramis Didi Gora), შულავერისა და შომუთეფეს ნამოსახლარებზე (ShoulaverShomutepe Settlement) აღმოჩენილი მასალების ანალოგიურია,მათი თარიღი ძვ.წ. V-IV ათასწლეულებით განისაზღვრება. მიუხედავად იმისა, რომ ორთვალაში ადრესამიწადმოქმედო ეპოქის უძრავი ფენები ჯერჯერობით არ დადასტურებულა, ვფიქრობთ, მღვიმის წინ, ფერდობზე აღმოჩენილი არქაული მასალები ტერასიდანაა გადმორეცხილი, სადაც ამ პერიოდის სადგომი უნდა არსებულიყო.
ჩამოტვირთვები
გამოქვეყნებული
როგორ უნდა ციტირება
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
საავტორო უფლებები (c) 2026 დავით ბერიკაშვილი
ეს ნამუშევარი ლიცენზირებულია Creative Commons Attribution 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიით .
In case an article is accepted for publication it is allowed to combine the article with other researches, to conduct a new research on the article or to make different arrangements on condition that the same license is used including the commercial purpose.
As an author of an article published in Archaeology: The Scientific Journal of the University of Georgia you retain the copyright of your article and you are free to reproduce and disseminate your work.
